ज्योति जीवन

सहयोग र सरोकारले कार्यरत नगरपालिका र गाउँपालिकाहरूभित्रका धेरै अनाथ, परित्यक्त, र फरक क्षमता भएका बालबालिकाहरू, जो सरकारी विद्यालयमा अध्ययनरत छन्, गम्भीर आर्थिक कठिनाइको सामना गरिरहेका छन्, जसका कारण उनीहरूलाई आवश्यक शैक्षिक सामग्री उपलब्ध छैन। यो चुनौती समाधान गर्नका लागि, ज्योति जीवन छात्रवृत्ति कार्यक्रम स्थापना गरिएको हो, जसले एक वर्षको शैक्षिक सामग्री प्रदान गर्नुका साथै कार्यक्रमअन्तर्गत रहेका बालबालिकाहरूलाई निरन्तर सहयोग उपलब्ध गराउँछ। यो छात्रवृत्ति कार्यक्रम नर्सरीदेखि कक्षा १० सम्मका विद्यार्थीहरूलाई समेट्छ।

विभिन्न सामुदायिक कार्यक्रमहरूको कार्यान्वयनको क्रममा, संस्थाले पत्ता लगायो कि आर्थिक अभावका कारण धेरै बालबालिकाहरू विद्यालय जान सकिरहेका छैनन्। सबै आर्थिक रूपमा कमजोर बालबालिकालाई संस्थागत बालगृहमा राख्नु न त व्यवहारिक थियो न त दीगो। तर, यदि ती बालबालिकाहरू आफ्ना अभिभावकको हेरचाहमा रहँदै नियमित शैक्षिक सहयोग पाउन सके भने उनीहरूले अध्ययन निरन्तर राख्न सक्ने कुरा स्पष्ट भयो। यही बुझाइका आधारमा ज्योति जीवन छात्रवृत्ति कार्यक्रम सुरु गरिएको हो। एकपटक कुनै बालबालिका यस कार्यक्रममा समावेश भएपछि, उनीहरूलाई कक्षा १० सम्म शैक्षिक सहयोग प्रदान गरिन्छ। उदाहरणका लागि, यदि कुनै बालबालिका कक्षा १ मा कार्यक्रममा समावेश भयो भने, सामाजिक कल्याण परिषद् (SWC) बाट सम्बन्धित जिल्लामा संस्थाको नवीकरण र सञ्चालनको अनुमति प्राप्त हुने सर्तमा, उसले कक्षा १० सम्म अर्थात् कुल १० वर्षसम्म सहयोग पाउनेछ।

शैक्षिक आवश्यकता पूरा गर्नुका साथै, यो कार्यक्रम मानव बेचबिखनबाट बालिकाहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न र ग्रामीण समुदायहरूमा लैङ्गिक समानता प्रवर्द्धन गर्न पनि स्थापित गरिएको हो। बालिकाहरूलाई सशक्त पार्दै र शिक्षा प्राप्तिको समान अवसर प्रदान गरेर, यो कार्यक्रम सुरक्षित र समावेशी समाज निर्माणतर्फ योगदान पुर्‍याउँछ।

ज्योति जीवन छात्रवृत्ति कार्यक्रमका पहिलो लाभग्राही चक्रबहादुर तामाङ हुन्, जो सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको चौताराबाट हुन्। उनीसँगै सन् २००४ मा अन्य चार बालबालिकाले पनि छात्रवृत्ति प्राप्त गरे, जसले यस महत्वपूर्ण पहलको सुरुवात चिनायो। त्यसयता, यो कार्यक्रम निरन्तर विस्तार हुँदै गएको छ, जसले नेपालभरका असंख्य बालबालिकाहरूलाई शैक्षिक अवसर र नयाँ आशा प्रदान गर्दै आएको छ।